पुणेकर रस्त्यावर; केंद्रीय शिक्षणमंत्र्यांच्या राजीनाम्याची मागणी

पुणे, ता. २० : ‘शिक्षा है सबका अधिकार, नहीं चलेगा इसका व्यापार’, ‘पेपर तुमचा, नाहक बळी मात्र विद्यार्थ्यांचा’ अशा संतप्त भावना व्यक्त करत, पेपरफुटीच्या निषेधार्थ पुण्यात सोमवारी जनक्षोभ उसळला. विद्यार्थ्यांच्या भवितव्याशी सुरू असलेला खेळ थांबवून शिक्षणव्यवस्थेत तत्काळ पारदर्शकता आणावी, तसेच ढिसाळ कारभाराची नैतिक जबाबदारी स्वीकारून केंद्रीय शिक्षणमंत्री आणि पंतप्रधानांनी राजीनामा द्यावा, या मागणीसाठी शाळकरी मुलांपासून ते वयोवृद्धांपर्यंत हजारो पुणेकर रस्त्यावर उतरले.

पर्यावरणवादी कार्यकर्ते सोनम वांगचुक आणि ‘कॉक्रोच जनता पार्टी’ यांनी पुकारलेल्या आंदोलनाला पाठिंबा देण्यासाठी पुण्यातील रेल्वेस्थानक परिसरातील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर पुतळ्यासमोर सोमवारी (ता. २०) धरणे आंदोलन करण्यात आले. यामध्ये विद्यार्थी, युवक, पालक आणि विविध सामाजिक संघटनांचे सुमारे पाच ते सहा हजार नागरिक सहभागी झाले होते. या वेळी ‘नरेंद्र-धर्मेंद्र राजीनामा द्या’ अशा घोषणांनी परिसर दणाणून गेला होता. डफ वाजवत, चळवळीतील गाणी म्हणत पुणेकरांनी आंदोलनात रोष व्यक्त केला. ‘इन्कलाब जिंदाबाद’, ‘जय भीम’, ‘जुल्म का जवाब देना चाहिए’, ‘हम हमारा हक मांगते, नहीं किसीसे भीख मांगते’ अशा घोषणा देत केंद्र सरकारच्या शिक्षण धोरणांचा तीव्र निषेध करण्यात आला. या वेळी आंदोलनकर्त्यांनी परीक्षांमधील कथित पेपरफुटीच्या घटनांमुळे विद्यार्थ्यांचा शिक्षण व्यवस्थेवरील विश्‍वास डळमळीत झाल्याचा आरोप केला. शिक्षणव्यवस्थेत पारदर्शकता आणावी, पेपरफुटीच्या घटनांसाठी जबाबदार असणाऱ्यांवर कठोर कारवाई करावी आणि सर्वांसाठी दर्जेदार व परवडणारे शिक्षण उपलब्ध करून द्यावे, अशी मागणीही या वेळी करण्यात आली.

हे सरकार केवळ लाठ्या आणि गोळ्यांच्या बळावर राज्य करू पाहत आहे. दिल्लीतील लाठीमार आणि पुण्यातील दडपशाहीचा आम्ही निषेध करतो. हे आंदोलन केवळ पेपरफुटीपुरते मर्यादित नसून बेरोजगारी आणि शिक्षणाच्या खासगीकरणाविरुद्धचा हा उद्रेक आहे. शेतकरी आंदोलनाप्रमाणेच या सरकारला विद्यार्थ्यांसमोर झुकावे लागेल. इथून पुढे हा लढा अधिक तीव्र होईल. - अजित अभ्यंकर, अध्यक्ष, सेंटर ऑफ इंडियन ट्रेड युनियन्स (सीटू)

अनुचित प्रकार टाळण्यासाठी परिसरात मोठा पोलिस बंदोबस्त तैनात होता. नागरिक कृष्णा जाधव म्हणाले, ‘‘शिक्षण व्यवस्थेचा बाजार झाला आहे. टीईटीपासून ते नीटपर्यंत पेपर फुटत आहेत. यासाठी जबाबदार कोण? शांततेत आंदोलन करणाऱ्यांना अटक केली जात आहे, ही देशाची हुकूमशाहीकडे होणारी वाटचाल आहे.’’ पीएचडी विद्यार्थिनी ज्योत्स्ना सोनकुसरे म्हणाल्या, ‘‘नीट पेपरफुटीमुळे ज्या विद्यार्थ्यांनी आत्महत्या केल्या, त्या आत्महत्या नसून खून आहे. याला शिक्षण मंत्रालय जबाबदार आहे. सरकारने केवळ माफी मागून चालणार नाही, तर राजीनामा दिला पाहिजे.’’

मुलांपासून ज्येष्ठांपर्यंतचा सहभाग या आंदोलनाचे वैशिष्ट्य म्हणजे यात सर्वसामान्य नागरिक उत्स्फूर्तपणे सहभागी झाले होते. काही पालक आपल्या लहान मुलांना घेऊन आले होते, तर काही विद्यार्थी थेट शाळेतून आंदोलनात सहभागी झाले होते. इयत्ता सहावीत शिकणारी आध्या भगत म्हणाली, ‘‘मी आज थेट शाळेतून आंदोलनात सहभागी होण्यासाठी आले आहे. ‘नीट’सारख्या महत्त्वाच्या परीक्षेचा पेपर फुटल्यामुळे विद्यार्थ्यांनी नैराश्यातून आत्महत्या केल्या आहेत, हे अत्यंत भयानक आहे. सरकारकडून यावर कोणतीही ठोस कारवाई केली जात नाही.’’

वकिलांकडून निषेध व्यक्त

दि ल्लीत सुरू असलेले आंदोलन दडपण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप करत ‘संविधान रक्षक वकील फोरम’तर्फे सोमवारी शिवाजीनगर जिल्हा न्यायालय परिसरात या घटनेचा निषेध करण्यात आला. जिल्हाधिकाऱ्यांमार्फत केंद्र सरकारला निवेदन पाठविण्यात आले. फोरमचे अध्यक्ष ॲड. मोहन वाडेकर म्हणाले, ‘‘शांततामय मार्गाने आंदोलन करणाऱ्यांशी सरकारची भूमिका असंवेदनशील असून, ही घटना लोकशाही मूल्यांना बाधा पोहोचविणारी आहे.’’ आत्महत्या केलेल्या विद्यार्थ्यांना या वेळी श्रद्धांजली वाहण्यात आली. ज्येष्ठ विधिज्ञ ॲड. शाहिद अख्तर, ॲड. नीलिमा वर्तक, ॲड. एकनाथ सुगावकर, ॲड. लक्ष्मण राणे, ॲड. किरण कदम, ॲड. फैयाज शेख, ॲड. नाथा शिंगाडे, ॲड. श्रीकांत अगरते आणि ॲड. महेश देशमुख आंदोलनात सहभागी झाले होते. ॲड. शारदा वाडेकर यांनी सूत्रसंचालन केले.